หากคุณเป็นผู้หญิงที่มีปัญหาประจำเดือนมาไม่ปกติ น้ำหนักตัวขึ้นง่าย สิวขึ้นเยอะ หรือมีขนดกกว่าปกติ อย่าเพิ่งมองข้ามครับ เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะ PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) หรือกลุ่มอาการถุงน้ำรังไข่หลายใบ ซึ่งเป็นหนึ่งในสาเหตุอันดับต้นๆ ที่ทำให้ผู้หญิงยุคใหม่เผชิญกับ “ภาวะมีบุตรยาก”
วันนี้เราจะมาทำความเข้าใจว่า PCOS คืออะไร ส่งผลอย่างไรต่อการตั้งครรภ์ และเทคโนโลยีการแพทย์ปัจจุบันมีทางออกอย่างไรบ้างครับ
PCOS (ถุงน้ำรังไข่หลายใบ) คืออะไร?
PCOS คือ ความผิดปกติของระบบฮอร์โมนในร่างกายผู้หญิง โดยรังไข่จะมีการสร้างฮอร์โมนเพศชาย (Androgen) ออกมามากเกินไป ส่งผลให้ไข่ไม่สามารถเจริญเติบโตและตกลงมาตามรอบเดือนปกติได้ เมื่อไข่ไม่ตก จึงกลายเป็นถุงน้ำเล็กๆ (Cyst) จำนวนมากสะสมอยู่ภายในรังไข่
สัญญาณเตือน! อาการแบบไหนที่เข้าข่าย PCOS
- ประจำเดือนมาไม่ปกติ: ประจำเดือนขาดหายไปหลายเดือน มาห่างกันเกิน 35 วัน หรือมามากผิดปกติ
- ลักษณะของฮอร์โมนเพศชายสูง: หน้ามัน สิวขึ้นเรื้อรัง (โดยเฉพาะบริเวณคางและกราม) ขนดกตามใบหน้า หน้าอก หรือแผ่นหลัง
- น้ำหนักขึ้นง่าย ลดน้ำหนักยาก: ระบบเผาผลาญทำงานผิดปกติ บางรายอาจมีภาวะดื้ออินซูลินร่วมด้วย
- มีบุตรยาก: เนื่องจากไม่มีการตกไข่ อสุจิจึงไม่สามารถเข้าไปผสมกับไข่ได้ตามธรรมชาติ
เป็น PCOS มีลูกได้ไหม? รักษาอย่างไร?
ข่าวดีคือ ผู้หญิงที่เป็น PCOS สามารถมีลูกได้ครับ! แต่จำเป็นต้องได้รับการดูแลจากแพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ เพื่อปรับสมดุลฮอร์โมนและใช้เทคโนโลยีทางการแพทย์เข้ามาช่วย โดยมีแนวทางดังนี้:
1. สำหรับผู้ที่ยังไม่พร้อมมีบุตร (แต่วางแผนเผื่ออนาคต) หากอายุเริ่มเข้าใกล้ 30-35 ปี และกังวลว่าคุณภาพไข่จะลดลง แพทย์มักจะแนะนำให้ทำการปรับฮอร์โมนและกระตุ้นรังไข่เพื่อ ฝากไข่ (Egg Freezing) เก็บไข่ที่สมบูรณ์ไว้ใช้ในอนาคตเมื่อพร้อมครับ
2. สำหรับผู้ที่พร้อมมีบุตร และพยายามมานานกว่า 6 เดือน เบื้องต้นแพทย์อาจให้ยาทานเพื่อกระตุ้นการตกไข่ แต่หากไม่สำเร็จ หรือฝ่ายชายมีปัญหาอสุจิร่วมด้วย แพทย์จะแนะนำให้ใช้เทคโนโลยี การทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI) ซึ่งตอบโจทย์กับคนไข้ PCOS มากที่สุด เพราะแพทย์สามารถควบคุมการเจริญเติบโตของไข่ และคัดเลือกไข่ใบที่สมบูรณ์ที่สุดมาผสมกับอสุจิในห้องปฏิบัติการได้โดยตรงครับ
เป็น PCOS ทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI) โอกาสสำเร็จสูงไหม?
โอกาสสำเร็จสูงมากครับ! ข้อดีของคนไข้ PCOS คือมักจะมีปริมาณเซลล์ไข่ตั้งต้นจำนวนมาก เมื่อแพทย์ผู้ชำนาญการเลือกใช้ยากระตุ้นไข่ในปริมาณที่เหมาะสม จะทำให้ได้ไข่หลายใบ ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสในการได้ตัวอ่อนที่สมบูรณ์ และสามารถแช่แข็งตัวอ่อนที่เหลือเก็บไว้ใช้ในอนาคตได้อีกด้วยครับ
คนเป็น PCOS ควรเน้นทานอาหารประเภทไหน?
คนไข้ PCOS มักมีปัญหาระบบเผาผลาญและภาวะดื้ออินซูลิน แนะนำให้ลดแป้งขัดขาวและของหวานจัด แล้วเปลี่ยนมาทานคาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน (เช่น ข้าวกล้อง ควินัว) เน้นโปรตีนคุณภาพสูง และทานผักใบเขียวให้มากขึ้น การลดน้ำหนักลงเพียง 5-10% ของน้ำหนักตัว ก็สามารถช่วยให้ฮอร์โมนกลับมาสมดุลและไข่กลับมาตกเองตามธรรมชาติได้ครับ
ประจำเดือนไม่มาหลายเดือน ปล่อยทิ้งไว้ไม่อันตรายจริงหรือ?
อันตรายครับ การที่ประจำเดือนไม่มานานๆ หมายความว่าไม่มีการหลุดลอกของเยื่อบุโพรงมดลูก ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้เรื้อรัง อาจเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวผิดปกติ หรือมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกในอนาคตได้ หากประจำเดือนขาดเกิน 3 เดือน ควรรีบมาพบแพทย์ครับ
