สรุปสั้น: ชุดตรวจครรภ์ตรวจหาฮอร์โมน hCG ในปัสสาวะ ซึ่งร่างกายเริ่มสร้างหลังตัวอ่อนฝังตัว ผลจะแม่นยำที่สุดเมื่อตรวจตั้งแต่วันที่ประจำเดือนควรมาแต่ไม่มา หรือประมาณ 14 วันหลังมีเพศสัมพันธ์ ควรใช้ปัสสาวะแรกตอนเช้า ถ้าขึ้น 2 ขีดแม้จางภายในเวลาที่กำหนดมักหมายถึงตั้งครรภ์ระยะแรก ให้ตรวจซ้ำใน 2–3 วันและพบแพทย์เพื่อยืนยัน
การตรวจครรภ์ด้วยตัวเองเป็นขั้นตอนแรกที่หลายคนทำเมื่อประจำเดือนเลื่อน แต่ถ้าตรวจเร็วเกินไปหรืออ่านผลผิด อาจทำให้กังวลหรือเข้าใจผิดได้ บทความนี้สรุปช่วงเวลาที่ควรตรวจ วิธีอ่านผล และสิ่งที่ควรทำต่อ
ชุดตรวจครรภ์ทำงานอย่างไร
หลังไข่ปฏิสนธิกับอสุจิ ตัวอ่อนจะเดินทางไปฝังตัวที่ผนังมดลูก โดยทั่วไปประมาณ 6–12 วันหลังไข่ตก เมื่อฝังตัวแล้วร่างกายจะเริ่มสร้างฮอร์โมน hCG และค่อยๆ เพิ่มขึ้นจนตรวจพบได้ในปัสสาวะ ชุดตรวจครรภ์จึงให้ผลแม่นขึ้นเมื่อรอให้ฮอร์โมนสูงพอ
ตรวจครรภ์ได้ตอนไหน
- ช่วงที่แม่นยำที่สุด: ตั้งแต่วันที่ประจำเดือนควรมาแต่ไม่มา หรือประมาณ 14 วันหลังมีเพศสัมพันธ์
- ตรวจก่อนหน้านั้นได้ แต่มีโอกาสได้ผลลบทั้งที่ตั้งครรภ์ เพราะฮอร์โมนยังต่ำเกินไป
- ถ้าตรวจแล้วได้ 1 ขีดแต่ประจำเดือนยังไม่มา ให้ตรวจซ้ำในอีก 3–7 วัน
ตรวจเวลาไหนดี
แนะนำให้ใช้ปัสสาวะแรกหลังตื่นนอน เพราะเข้มข้นที่สุด โดยเฉพาะเมื่อตรวจในช่วงแรกๆ ไม่ควรดื่มน้ำมากก่อนตรวจ และควรอ่านผลภายในเวลาที่ระบุในคู่มือของชุดตรวจ (มักประมาณ 3–5 นาที)
วิธีอ่านผลตรวจครรภ์
| ผลที่เห็น | ความหมายโดยทั่วไป |
|---|---|
| 2 ขีดชัดเจน | ตั้งครรภ์ |
| 2 ขีด แต่ขีดทดสอบจางๆ (ขึ้นภายในเวลาที่กำหนด) | มีฮอร์โมน hCG ในระดับต่ำ มักหมายถึงตั้งครรภ์ระยะแรก ควรตรวจซ้ำใน 2–3 วัน ขีดควรเข้มขึ้น |
| 1 ขีด (เฉพาะขีดควบคุม) | ไม่พบการตั้งครรภ์ หรืออาจตรวจเร็วเกินไป |
| ไม่มีขีดควบคุม | ชุดตรวจใช้ไม่ได้ ให้ตรวจใหม่ |
ขึ้น 2 ขีดจางๆ ท้องไหม
ถ้าขีดจางขึ้นภายในเวลาที่คู่มือกำหนด ส่วนใหญ่มักหมายถึงมีฮอร์โมน hCG จริง ซึ่งพบได้เมื่อตั้งครรภ์ระยะแรกมาก ให้ตรวจซ้ำใน 2–3 วัน หากตั้งครรภ์ขีดมักเข้มขึ้นตามฮอร์โมนที่เพิ่มขึ้น แต่ถ้าขีดจางเพิ่งปรากฏหลังเลยเวลาอ่านผลไปนาน อาจเป็น “เส้นระเหย” (evaporation line) ซึ่งไม่ได้หมายถึงการตั้งครรภ์
ในบางกรณี ผลตรวจเป็นบวกช่วงสั้นๆ แล้วประจำเดือนมาตามปกติ อาจเกิดจากการตั้งครรภ์ที่หยุดพัฒนาตั้งแต่ระยะแรกมาก (chemical pregnancy) ซึ่งพบได้ไม่น้อย หากเกิดซ้ำหลายครั้งควรปรึกษาแพทย์
ผลบวกปลอม ผลลบปลอม เกิดจากอะไร
- ผลลบปลอม: ตรวจเร็วเกินไป ปัสสาวะเจือจาง หรืออ่านผลเร็วเกินไป
- ผลบวกปลอม: พบได้น้อย แต่อาจเกิดจากยาที่มีฮอร์โมน hCG ซึ่งใช้ในการรักษาภาวะมีบุตรยากบางรูปแบบ หรืออ่านผลหลังเลยเวลาที่กำหนด
- ชุดตรวจหมดอายุหรือเก็บไม่ถูกวิธีอาจทำให้ผลคลาดเคลื่อน
สำหรับผู้ที่ทำเด็กหลอดแก้วหรือใส่ตัวอ่อน แนะนำให้รอตรวจเลือดตามวันที่แพทย์นัด ซึ่งแม่นยำกว่า อ่านเพิ่มเติม: ค่า HCG หลังใส่ตัวอ่อน บอกอะไรได้บ้าง และ หลังใส่ตัวอ่อนต้องรอกี่วันถึงตรวจครรภ์ได้
ตรวจครรภ์ขึ้น 2 ขีดแล้ว ควรทำอย่างไรต่อ
- นัดพบแพทย์เพื่อยืนยันการตั้งครรภ์และตรวจอัลตราซาวด์ ว่าตั้งครรภ์ในโพรงมดลูก
- เริ่มดูแลตัวเอง เช่น งดแอลกอฮอล์และบุหรี่ และปรึกษาแพทย์เรื่องวิตามินที่เหมาะสม
- สังเกตอาการผิดปกติ ถ้าปวดท้องน้อยรุนแรงโดยเฉพาะข้างเดียว มีเลือดออกมาก หรือหน้ามืด ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นภาวะท้องนอกมดลูก
อ่านเกี่ยวกับอาการที่พบได้ในช่วงแรกได้ที่ อาการคนท้องระยะแรก
คำถามที่พบบ่อย
มีเพศสัมพันธ์กี่วันถึงตรวจครรภ์ได้?
แนะนำประมาณ 14 วันหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือตั้งแต่วันที่ประจำเดือนควรมาแต่ไม่มา ตรวจเร็วกว่านี้อาจได้ผลลบทั้งที่ตั้งครรภ์
ตรวจครรภ์ตอนเย็นได้ไหม?
ตรวจได้ แต่ช่วงแรกๆ ปัสสาวะแรกตอนเช้าจะเข้มข้นกว่าและให้ผลชัดกว่า ถ้าตรวจตอนเย็นแล้วได้ 1 ขีด แนะนำตรวจซ้ำตอนเช้า
ขึ้น 2 ขีดจางๆ ต้องตรวจซ้ำไหม?
ควรตรวจซ้ำใน 2–3 วัน หากตั้งครรภ์ขีดมักเข้มขึ้น และควรพบแพทย์เพื่อยืนยันผล
ประจำเดือนไม่มาแต่ตรวจได้ 1 ขีด ควรทำอย่างไร?
ตรวจซ้ำในอีก 3–7 วัน ถ้ายังได้ 1 ขีดและประจำเดือนยังไม่มา ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ เพราะประจำเดือนเลื่อนอาจเกิดจากความเครียด ฮอร์โมน หรือภาวะอื่นได้
