น้ำเชื้อเยอะ หมายความว่ามีโอกาสตั้งครรภ์สูงจริงไหม?

หลายคนเข้าใจว่าถ้าปริมาณน้ำเชื้อมาก น่าจะเป็นสัญญาณว่าอสุจิแข็งแรงและมีโอกาสตั้งครรภ์สูง แต่ในทางเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ปริมาณที่มองเห็นด้วยตาเปล่าไม่ใช่ตัวชี้วัดโดยตรงของโอกาสตั้งครรภ์ เพราะน้ำเชื้อกับอสุจิเป็นคนละส่วนของสิ่งส่งตรวจ น้ำเชื้อคือของเหลวที่ทำหน้าที่ลำเลียงและปกป้องอสุจิ ส่วนอสุจิคือตัวเซลล์ที่ต้องว่ายไปปฏิสนธิกับไข่ การที่น้ำเชื้อดูมากจึงยังไม่บอกว่าอสุจิในนั้นมีคุณภาพดีแค่ไหน

การประเมินน้ำเชื้อดูอะไรบ้าง

เวลาประเมินคุณภาพน้ำเชื้อ แพทย์จะไม่ได้ดูแค่ปริมาณ แต่จะดูค่าหลายด้านประกอบกัน ได้แก่

• ปริมาณน้ำอสุจิ
• ความเข้มข้นของอสุจิ
• จำนวนอสุจิทั้งหมด
• การเคลื่อนไหวของอสุจิ
• รูปร่างของอสุจิ

แต่ละค่าให้ข้อมูลคนละมุม เช่น จำนวนอสุจิบอกว่ามีเซลล์มากพอหรือไม่ การเคลื่อนไหวบอกว่าอสุจิว่ายไปได้ดีแค่ไหน ส่วนรูปร่างสะท้อนลักษณะของเซลล์ที่อาจสัมพันธ์กับความสามารถในการปฏิสนธิ การดูค่าใดค่าหนึ่งเพียงอย่างเดียวจึงไม่พอสำหรับสรุปภาพรวม

นอกจากผลตรวจน้ำเชื้อ แพทย์ยังต้องดูประวัติสุขภาพของฝ่ายชาย ช่วงเวลาที่มีเพศสัมพันธ์สัมพันธ์กับการตกไข่ และปัจจัยของฝ่ายหญิงร่วมด้วย เพราะการตั้งครรภ์เป็นผลจากหลายองค์ประกอบที่ทำงานสอดคล้องกัน

ทำไมโอกาสตั้งครรภ์ไม่ได้ขึ้นกับฝ่ายชายฝ่ายเดียว

แม้อสุจิจะมีจำนวนและการเคลื่อนไหวอยู่ในเกณฑ์ดี การตั้งครรภ์ยังต้องอาศัยการตกไข่ที่เหมาะสม คุณภาพของไข่ ความ通畅ของท่อนำไข่ สภาพมดลูก และจังหวะเวลาที่มีเพศสัมพันธ์สอดคล้องกับช่วงไข่ตก หากองค์ประกอบใดองค์ประกอบหนึ่งมีปัญหา โอกาสตั้งครรภ์ก็อาจลดลงได้แม้ผลตรวจน้ำเชื้อจะดูปกติ

การมองเรื่องนี้เป็นภาพของทั้งคู่จึงช่วยลดการโทษตัวเองหรือโทษอีกฝ่ายจากข้อมูลเพียงค่าเดียว และทำให้การวางแผนตรวจหรือรักษาตรงกับสาเหตุที่แท้จริงมากขึ้น

อยากรู้คุณภาพอสุจิจริง ต้องตรวจอะไร

การตรวจที่ให้ข้อมูลชัดกว่าการประเมินจากปริมาณน้ำเชื้อคือการตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อ (Semen Analysis) ซึ่งเป็นพื้นฐานที่ช่วยให้เห็นทั้งจำนวน ความเข้มข้น การเคลื่อนไหว และรูปร่างของอสุจิในคราวเดียว

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับภาวะเจริญพันธุ์ หรือพยายามมีบุตรแล้วยังไม่สำเร็จตามเวลาที่เหมาะสม การเข้ารับการประเมินกับแพทย์จะช่วยให้เลือกการตรวจและแนวทางดูแลที่ตรงกับสถานการณ์ของแต่ละคู่ โดยไม่ต้องเดาจากสิ่งที่มองเห็นเพียงอย่างเดียว

กำกับดูแลโดย รศ.นพ.พิทักษ์ เลาห์เกริกเกียรติ (ว.18494) แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์

คำถามที่พบบ่อย