สรุปสั้น: แฝดแท้เกิดจากไข่ 1 ใบผสมกับอสุจิ 1 ตัวแล้วแบ่งตัวเป็น 2 ตัวอ่อน จึงมีพันธุกรรมและเพศเดียวกันทุกประการ ส่วนแฝดเทียมเกิดจากไข่ 2 ใบผสมกับอสุจิคนละตัวในรอบเดียวกัน พันธุกรรมจึงต่างกันเหมือนพี่น้องทั่วไป และอาจเป็นคนละเพศได้ ทางการแพทย์ปัจจุบันไม่แนะนำให้ตั้งใจย้ายตัวอ่อนหลายใบเพื่อหวังผลแฝด เพราะครรภ์แฝดมีความเสี่ยงสูงกว่าครรภ์เดี่ยว
แฝดแท้
-เกิดจากไข่ 1 ใบที่ปฏิสนธิอสุจิเพียงตัวเดียว
-ตัวอ่อนแบ่งตัวเป็น 2 ตัว
-พันธุกรรมเหมือนกันทุกประการ
-เป็นเพศเดียวกัน และมีหน้าตาเหมือนกัน
อยากเข้าใจว่าการทำ IVF/ICSI ช่วยเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์แฝดได้อย่างไร สามารถอ่านรายละเอียดได้ที่ อยากมีลูกแฝดทำ IVF / ICSI ได้ไหม? แฝดแท้-แฝดเทียมต่างกันอย่างไร
แฝดเทียม
-เกิดจากไข่ 2 ใบ และอสุจิ 2 ตัว
-เกิดจากไข่คนละใบที่ปฏิสนธิกับอสุจิคนละตัว
-เพศเดียวกัน หรือต่างกันก็ได้
-มีรูปร่างหน้าตาที่แตกต่างกันได้
-พันธุกรรมเหมือนพี่น้องกันทั่วไป แต่ไม่เหมือนกันทั้งหมดเหมือนแฝดแท้
ปัจจัยที่เพิ่มโอกาสมีลูกแฝด
- พันธุกรรมทางฝั่งแม่ที่มีประวัติครอบครัวเคยมีลูกแฝดเทียมมาก่อน
- การใช้ยากระตุ้นไข่ในกระบวนการรักษาภาวะมีบุตรยาก ซึ่งอาจทำให้มีไข่ตกมากกว่า 1 ใบในรอบเดียวกัน
- การย้ายตัวอ่อนมากกว่า 1 ใบในการทำ ICSI/IVF ซึ่งปัจจุบันแพทย์มักไม่แนะนำด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย (ดูหัวข้อความเสี่ยงด้านล่าง)
ความเสี่ยงของการตั้งครรภ์แฝดที่ควรรู้
ทางการแพทย์มักไม่แนะนำให้ตั้งครรภ์แฝด เนื่องจากมดลูกมนุษย์ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับทารกคนเดียวเป็นหลัก ครรภ์แฝดเพิ่มความเสี่ยงภาวะครรภ์เป็นพิษ เบาหวานขณะตั้งครรภ์ และการคลอดก่อนกำหนด ซึ่งอาจทำให้ทารกมีปัญหาระบบทางเดินหายใจหรือน้ำหนักตัวน้อย ด้วยเหตุนี้ แนวทางสากลปัจจุบันของการทำเด็กหลอดแก้วจึงเน้นการย้ายตัวอ่อนคุณภาพดีเพียง 1 ใบ (Single Embryo Transfer) เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของคุณแม่และทารก โดยแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาความเหมาะสมเป็นรายบุคคล
พญ.ชมพูนุช จันทรกระวี ใบอนุญาตเลขที่ 45222
แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์เจริญพันธุ์ประจำที่ GFC Clinic
คำถามที่พบบ่อย
แฝดแท้ (Identical Twins) กับ แฝดเทียม (Fraternal Twins) มีกระบวนการปฏิสนธิแตกต่างกันอย่างไร?
แฝดแท้เกิดจากไข่ 1 ใบ ปฏิสนธิกับอสุจิ 1 ตัวตามปกติ แต่เกิดการแยกตัวของตัวอ่อนออกเป็น 2 ส่วนในระยะแรก ทำให้เด็กมีหน้าตาและพันธุกรรมเหมือนกัน 100% ส่วนแฝดเทียมเกิดจากรังไข่ตกไข่ออกมาพร้อมกัน 2 ใบในเดือนนั้น และปฏิสนธิกับอสุจิคนละตัวแยกกันอย่างเด็ดขาด เด็กจึงมีพันธุกรรมต่างกันเหมือนพี่น้องทั่วไป อาจเป็นคนละเพศหรือหน้าตาต่างกันได้
การย้ายตัวอ่อน 2 ตัวในการทำ ICSI เพื่อให้ได้ลูกแฝด มีความเสี่ยงทางการแพทย์อะไรบ้าง?
ทางการแพทย์มักไม่แนะนำให้ตั้งครรภ์แฝด เนื่องจากมดลูกมนุษย์ถูกออกแบบมาเพื่อทารกคนเดียว ครรภ์แฝดเพิ่มความเสี่ยงภาวะครรภ์เป็นพิษ เบาหวานขณะตั้งครรภ์ และการคลอดก่อนกำหนด ซึ่งทารกที่คลอดก่อนกำหนดอาจมีปัญหาระบบทางเดินหายใจ ปัจจุบันเทรนด์สากลจึงเน้นการย้ายตัวอ่อนคุณภาพดีเพียง 1 ใบ (Single Embryo Transfer) เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของคุณแม่และลูกในท้อง
ทำ IVF/ICSI แล้วมีโอกาสได้ลูกแฝดมากกว่าธรรมชาติจริงไหม?
มีโอกาสสูงกว่าการตั้งครรภ์ธรรมชาติในอดีตที่นิยมย้ายตัวอ่อนหลายใบ แต่ปัจจุบันแพทย์ส่วนใหญ่แนะนำให้ย้ายตัวอ่อนเพียง 1 ใบต่อรอบเพื่อลดความเสี่ยงครรภ์แฝด ควรปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับสุขภาพและเป้าหมายของแต่ละคน
