หลายคนมักเข้าใจว่าปัญหามีบุตรยากเกิดจากฝ่ายหญิงเป็นหลัก แต่ในความเป็นจริงฝ่ายชายมีส่วนเกี่ยวข้องกับภาวะมีบุตรยากของคู่สมรสถึงประมาณ 40-50% ของกรณีทั้งหมด
บทความนี้รวบรวมสาเหตุ สัญญาณ วิธีตรวจ และแนวทางรักษาภาวะมีบุตรยากในฝ่ายชายไว้ครบถ้วน
สาเหตุหลักของภาวะมีบุตรยากฝ่ายชาย
1. ปัญหาคุณภาพและปริมาณอสุจิ
เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด แบ่งออกเป็น:
- Oligospermia — จำนวนอสุจิน้อยกว่าเกณฑ์ปกติ (ต่ำกว่า 15 ล้านตัว/มล.)
- Asthenospermia — อสุจิเคลื่อนที่ช้าหรือผิดปกติ (การเคลื่อนที่ดีต่ำกว่า 32%)
- Teratospermia — อสุจิรูปร่างผิดปกติ (รูปร่างปกติต่ำกว่า 4%)
- Azoospermia — ไม่มีอสุจิในน้ำอสุจิเลย
2. ปัญหาด้านกายวิภาค
- ท่อนำอสุจิอุดตันหรือขาด
- ไวรัสหลอดเลือดดำขอดที่อัณฑะ (Varicocele) — พบบ่อยมากและรักษาได้
- อัณฑะไม่ลงถุง (Undescended testis)
3. ปัญหาด้านฮอร์โมน
ฮอร์โมนที่ควบคุมการสร้างอสุจิผิดปกติ เช่น ฮอร์โมน FSH, LH, Testosterone ต่ำกว่าเกณฑ์
4. ปัจจัยด้านไลฟ์สไตล์
- สูบบุหรี่ — ส่งผลต่อ DNA อสุจิโดยตรง
- ดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป
- ความเครียดสะสมเรื้อรัง
- น้ำหนักเกินมาตรฐาน
- สัมผัสความร้อนสูงบ่อย เช่น อ่างน้ำร้อน ซาวน่า
5. โรคและการติดเชื้อ
- โรคคางทูมที่ลุกลามถึงอัณฑะ (Orchitis)
- การติดเชื้อในระบบสืบพันธุ์
- โรคเรื้อรังบางชนิด เช่น เบาหวาน
สัญญาณที่ควรสังเกต
ส่วนใหญ่ภาวะมีบุตรยากฝ่ายชายไม่แสดงอาการชัดเจน แต่สัญญาณที่อาจบ่งชี้ได้แก่:
- พยายามมีบุตรมากกว่า 1 ปีแล้วยังไม่สำเร็จ (หรือ 6 เดือนถ้าฝ่ายหญิงอายุ 35+)
- ปวดหรือบวมบริเวณอัณฑะ
- ความต้องการทางเพศลดลงผิดปกติ
- มีประวัติติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะหรือระบบสืบพันธุ์
การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ (Semen Analysis)
การตรวจน้ำอสุจิเป็นขั้นตอนแรกที่แพทย์จะแนะนำ เพื่อประเมินสภาวะของอสุจิในหลายด้าน
| ค่าที่ตรวจ | เกณฑ์ปกติ (WHO) |
|---|---|
| ปริมาณน้ำอสุจิ | ≥ 1.5 มล. |
| จำนวนอสุจิ | ≥ 15 ล้านตัว/มล. |
| การเคลื่อนที่ดี | ≥ 32% |
| รูปร่างปกติ | ≥ 4% |
ผลการตรวจจะช่วยให้แพทย์วินิจฉัยสาเหตุและวางแผนรักษาได้ตรงจุดมากขึ้น
แนวทางการรักษาภาวะมีบุตรยากฝ่ายชาย
กรณีอสุจิน้อยหรือคุณภาพต่ำ
- IUI — เหมาะสำหรับอสุจิที่น้อยหรือคุณภาพลดลงในระดับไม่รุนแรง โดยคัดแยกอสุจิที่ดีที่สุดก่อนฉีดเข้ามดลูก
- ICSI — เหมาะสำหรับกรณีอสุจิน้อยมาก หรือคุณภาพต่ำ เนื่องจากสามารถเลือกอสุจิเพียง 1 ตัวมาผสมกับไข่โดยตรงได้
บริการเสริมที่ช่วยเพิ่มโอกาสสำเร็จ
- Sperm Advance (MSS + PICSI) — 12,500 บาท คัดแยกอสุจิที่มีคุณภาพดีที่สุดก่อนทำ ICSI หรือ IUI
- Sperm Premium (MSS + MACS + PICSI) — 34,500 บาท คัดแยกอสุจิระดับสูงสุด เหมาะสำหรับกรณีที่คุณภาพอสุจิต่ำมาก
กรณี Azoospermia (ไม่มีอสุจิ)
แพทย์อาจพิจารณาการเก็บอสุจิจากอัณฑะโดยตรง (TESE/PESA) ร่วมกับ ICSI ซึ่งแพทย์จะประเมินความเป็นไปได้ในวันปรึกษาครับ
การปรับไลฟ์สไตล์
แม้จะไม่ใช่การรักษาโดยตรง แต่การปรับพฤติกรรมช่วยได้อย่างมีนัยสำคัญ:
- หยุดสูบบุหรี่
- ลดแอลกอฮอล์
- รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์
- หลีกเลี่ยงความร้อนบริเวณอัณฑะ
- นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
- พยายามมีบุตรมากกว่า 1 ปี แล้วยังไม่สำเร็จ
- ถ้าฝ่ายหญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป ควรพบแพทย์เมื่อพยายามครบ 6 เดือน
- มีประวัติโรคที่อาจส่งผลต่อระบบสืบพันธุ์
- เคยผ่าตัดบริเวณขาหนีบหรืออัณฑะมาก่อน
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ชายต้องตรวจอะไรบ้างก่อนเริ่มรักษา?
แพทย์จะเริ่มจากการวิเคราะห์น้ำอสุจิ (Semen Analysis) เป็นหลัก และอาจตรวจเลือดดูระดับฮอร์โมนเพิ่มเติมตามสภาวะครับ
ผลตรวจน้ำอสุจิไม่ดี ยังทำ ICSI ได้ไหม?
ได้ครับ ICSI ออกแบบมาเพื่อรองรับกรณีอสุจิน้อยหรือคุณภาพต่ำโดยเฉพาะ แพทย์จะประเมินและแนะนำแนวทางที่เหมาะสมในวันปรึกษา
Varicocele ต้องผ่าตัดก่อนทำ ICSI ไหม?
ขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและแผนการรักษาโดยรวม แพทย์จะประเมินและแนะนำแนวทางที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแต่ละคนครับ
อสุจิน้อยมาก ยังมีโอกาสมีบุตรไหม?
มีครับ แม้อสุจิน้อยมากหรือเป็น Severe Oligospermia ยังสามารถใช้ ICSI ได้ เนื่องจากต้องการอสุจิเพียง 1 ตัวต่อไข่ 1 ใบ แพทย์จะประเมินสภาวะและให้ข้อมูลที่ตรงกับกรณีของคุณในวันปรึกษาครับ
ฝ่ายชายต้องมาด้วยตลอดไหม?
ควรมาด้วยกันในวันปรึกษาครั้งแรกและวันเก็บตัวอย่างอสุจิครับ การมาด้วยกันช่วยให้แพทย์วางแผนการรักษาได้ครบถ้วนทั้งสองฝ่าย
อาหารหรืออาหารเสริมช่วยคุณภาพอสุจิได้ไหม?
อาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง เช่น ผักผลไม้สด อาจมีส่วนช่วยได้บ้าง แต่ไม่ใช่การรักษาหลัก แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อวางแผนที่เหมาะสมกับสภาวะของคุณครับ
นัดตรวจน้ำอสุจิที่ GFC ต้องทำยังไง?
ติดต่อได้เลยที่ Line @gfcclinic หรือโทร 097-484-5335 มีบริการทั้ง 3 สาขา พระราม 9, พระราม 3 และอุบลราชธานีครับ
สรุป
ภาวะมีบุตรยากฝ่ายชายพบได้บ่อยและรักษาได้ในหลายกรณี การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิเป็นขั้นตอนแรกที่สำคัญที่สุด เพื่อให้แพทย์วางแผนการรักษาได้ตรงจุด
ที่ GFC ทีมแพทย์เฉพาะทาง 7 ท่าน พร้อมดูแลและวางแผนการรักษาสำหรับทั้งคู่อย่างครบถ้วน
→ ดูรายละเอียดบริการ ICSI สำหรับภาวะอสุจิน้อยได้ที่ บริการ ICSI ที่ GFC → ดูบริการ IUI สำหรับกรณีอสุจิน้อยระดับไม่รุนแรงได้ที่ บริการ IUI ที่ GFC → นัดปรึกษาแพทย์ฟรี หรือ Line @gfcclinic โทร 097-484-5335
