มีลูกคนแรกแล้ว แต่คนที่สองไม่มา? รู้จักภาวะมีบุตรยากทุติยภูมิ

มีลูกคนแรกแล้ว แต่คนที่สองไม่มา? รู้จักภาวะมีบุตรยากทุติยภูมิ (Secondary Infertility)

หลายครอบครัวที่เคยมีลูกคนแรกได้ง่ายๆ มักจะชะล่าใจและคิดว่าการมีคนที่สองคงไม่ใช่เรื่องยาก แต่เมื่อเวลาผ่านไปปีแล้วปีเล่าคนที่สองก็ยังไม่มาเสียที ภาวะนี้ทางการแพทย์เรียกว่า “ภาวะมีบุตรยากชนิดทุติยภูมิ” (Secondary Infertility) ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่พบได้บ่อยไม่แพ้การมีลูกยากในท้องแรกเลยครับ

ภาวะมีบุตรยากทุติยภูมิ คืออะไร?

ภาวะมีบุตรยากทุติยภูมิ คือ การที่คู่สมรสไม่สามารถตั้งครรภ์ได้อีกครั้ง หลังจากที่เคยตั้งครรภ์และคลอดบุตรมาก่อนหน้านี้แล้ว (ไม่ว่าจะตั้งครรภ์เองตามธรรมชาติหรือใช้เทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ก็ตาม) โดยใช้เกณฑ์การตัดสินเช่นเดียวกับภาวะมีบุตรยากทั่วไป คือพยายามปล่อยธรรมชาติมาแล้ว 1 ปี (หรือ 6 เดือนในผู้หญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป) แต่ยังไม่มีสัญญาณการตั้งครรภ์

ทำไมมีลูกคนที่สองยากกว่าคนแรก?

ปัจจัยที่ทำให้การตั้งครรภ์ครั้งใหม่เป็นไปได้ยากขึ้น มีดังนี้:

1. อายุที่มากขึ้น: เป็นปัจจัยหลักที่พบบ่อยที่สุด เพราะคุณภาพและปริมาณไข่ของคุณแม่จะลดลงตามวัย รวมถึงคุณภาพอสุจิของคุณพ่อด้วย
2. การเปลี่ยนแปลงของสุขภาพ: หลังจากคลอดลูกคนแรก สภาพร่างกายอาจเปลี่ยนไป เช่น มีน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น มีภาวะเบาหวานหรือความดันโลหิตสูง
3. ภาวะแทรกซ้อนจากการคลอดครั้งก่อน: เช่น มีพังผืดในอุ้งเชิงกรานหรือมดลูกจากการผ่าตัดคลอด หรือมีการอักเสบของท่อนำไข่
4. ไลฟ์สไตล์ที่เปลี่ยนไป: ความเครียดจากการเลี้ยงลูกคนแรก พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือพฤติกรรมการทานอาหารที่ส่งผลต่อฮอร์โมน

สาเหตุที่พบบ่อย และแพทย์มักตรวจอะไร

ควรมาพบแพทย์เมื่อพยายามมีบุตร 1 ปียังไม่ตั้งครรภ์ หรือ 6 เดือนหากฝ่ายหญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป

มีบุตรยากทุติยภูมิ รักษาอย่างไร?

การรักษาจะเริ่มต้นจากการตรวจหาสาเหตุที่เปลี่ยนไปจากเดิม แพทย์จะประเมินทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิงเพื่อเลือกวิธีที่เหมาะสมที่สุด:

• การฉีดเชื้อเข้าโพรงมดลูก (IUI): หากตรวจพบว่าท่อนำไข่ยังปกติแต่อสุจิอ่อนลงเล็กน้อย
• การทำอิ๊กซี่ (ICSI): หากปัจจัยด้านอายุเป็นอุปสรรคสำคัญ หรือตรวจพบปัญหาที่ซับซ้อนขึ้น การปฏิสนธินอกร่างกายและการตรวจโครโมโซมตัวอ่อนจะช่วยเพิ่มโอกาสสำเร็จได้มากกว่า

คำถามที่พบบ่อย

ถ้าคนแรกติดเองตามธรรมชาติ คนที่สองจำเป็นต้องทำ ICSI ไหม?

ไม่จำเป็นเสมอไปครับ แพทย์จะทำการตรวจร่างกายของทั้งคู่ก่อน หากผลตรวจพบว่าสุขภาพและฮอร์โมนยังสมบูรณ์ดี อาจเริ่มจากการปรับไลฟ์สไตล์หรือทำ IUI ก่อนได้ แต่หากอายุฝ่ายหญิงเริ่มเข้าสู่เลข 3-4 การทำ ICSI มักเป็นทางเลือกที่แพทย์แนะนำเพื่อไม่ให้เสียเวลาและเพิ่มโอกาสสำเร็จสูงสุดครับ

การให้นมลูกคนแรกอยู่ ส่งผลให้มีคนที่สองยากขึ้นไหม?

มีผลครับ เพราะการให้นมบุตรจะกระตุ้นฮอร์โมนโปรแลคติน (Prolactin) ซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งการตกไข่ ทำให้โอกาสตั้งครรภ์ลดลง หากวางแผนจะมีคนที่สอง แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เรื่องการวางแผนหยุดให้นมหรือรอให้รอบเดือนกลับมาเป็นปกติก่อนครับ

ฝ่ายชายต้องตรวจซ้ำไหม ในเมื่อเคยมีลูกมาแล้ว?

จำเป็นต้องตรวจอย่างยิ่งครับ คุณภาพอสุจิสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาตามอายุ สุขภาพ และพฤติกรรมการใช้ชีวิต (เช่น การสูบบุหรี่ หรือความเครียด) การตรวจอสุจิซ้ำจะช่วยให้ทราบว่าต้นเหตุของปัญหามาจากฝ่ายใดกันแน่ครับ

มีลูกยากทุติยภูมิ รักษาหายได้ไหม?

ภาวะนี้ไม่ใช่โรคที่รักษาไม่หายครับ แต่คือการหาสาเหตุที่ทำให้ร่างกายไม่พร้อมเหมือนท้องแรก เมื่อตรวจพบสาเหตุและได้รับการรักษาที่ตรงจุด ไม่ว่าจะเป็นการใช้ยาหรือเทคโนโลยีช่วยเจริญพันธุ์ ครอบครัวส่วนใหญ่ก็สามารถมีคนที่สองได้ตามที่ตั้งใจครับ

ควรเริ่มปรึกษาแพทย์เมื่อไหร่ ถ้าอยากมีคนที่สอง?

หากคุณแม่พยายามมีลูกคนที่สองมาแล้ว 1 ปี (อายุต่ำกว่า 35 ปี) หรือ 6 เดือน (อายุมากกว่า 35 ปี) แล้วยังไม่สำเร็จ ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้นานครับ การเข้ามาตรวจเช็กแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้ทราบปัญหาและแก้ไขได้ทันเวลาครับ

บทสรุปและคำแนะนำจากแพทย์ GFC

การมีลูกคนแรกได้ง่ายไม่ได้การันตีว่าคนที่สองจะมาง่ายเสมอไปครับ ภาวะมีบุตรยากทุติยภูมิเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ที่ GFC (Genesis Fertility Center) เราพร้อมช่วยคุณค้นหาสาเหตุที่แท้จริงและเติมเต็มความสมบูรณ์ให้ครอบครัวของคุณอีกครั้ง ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยและการดูแลอย่างใกล้ชิดครับ

ข้อควรรู้: ข้อมูลนี้เป็นการให้ความรู้ทั่วไป ผลการรักษาและความสำเร็จขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล ภายใต้จรรยาบรรณวิชาชีพแพทย์จะประเมินแนวทางที่ดีที่สุดสำหรับคุณแม่แต่ละท่าน หากมีความกังวลใจสามารถนัดปรึกษาทีมแพทย์ GFC ได้ทันทีครับ

นพ.บุญยเกียรติ ธรรมเศรษฐ์ ใบอนุญาตเลขที่ 57469
แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์เจริญพันธุ์ประจำที่ GFC Clinic