ทำไมต้องเตรียมตัวก่อนตรวจสเปิร์ม
การตรวจวิเคราะห์น้ำอสุจิ (Semen Analysis) เป็นการตรวจพื้นฐานของฝ่ายชายเมื่อคู่รักวางแผนมีบุตรหรือพบภาวะมีบุตรยาก ผลตรวจช่วยให้แพทย์ประเมินปริมาณ ความเข้มข้น การเคลื่อนที่ และรูปร่างของอสุจิ เพื่อเลือกแนวทางดูแลหรือรักษาที่เหมาะสม แต่คุณภาพน้ำอสุจิเปลี่ยนแปลงได้ง่ายตามระยะเวลางดหลั่ง พฤติกรรม และวิธีเก็บตัวอย่าง การเตรียมตัวให้ถูกต้องจึงช่วยให้ผลตรวจสะท้อนสุขภาพจริงมากที่สุด
5 ข้อปฏิบัติก่อนตรวจสเปิร์ม
1. งดหลั่งอสุจิ 2–7 วันก่อนตรวจ
หากงดหลั่งสั้นเกินไป ปริมาณและจำนวนอสุจิจะต่ำกว่าความเป็นจริง แต่ถ้างดนานเกินไป อสุจิที่ค้างอยู่จะเริ่มเสื่อมและเคลื่อนที่ช้าลง ควรนับวันให้อยู่ในช่วงที่คลินิกแนะนำ และแจ้งเจ้าหน้าที่ว่างดมาแล้วกี่วัน เพื่อใช้ประกอบการแปลผล
2. เลี่ยงแอลกอฮอล์ บุหรี่ และความร้อนบริเวณอัณฑะ
ช่วงก่อนตรวจควรงดบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พักผ่อนให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงความร้อน เช่น ซาวน่า การแช่น้ำอุ่นนาน ๆ การวางโน้ตบุ๊กบนตัก หรือกางเกงที่รัดแน่น เพราะความร้อนกดการสร้างอสุจิ ทั้งนี้ร่างกายใช้เวลาสร้างอสุจิราว 2–3 เดือน การปรับพฤติกรรมล่วงหน้าจึงมีผลต่อคุณภาพอสุจิในระยะยาวด้วย
3. แจ้งแพทย์เรื่องยา ไข้ หรือการเจ็บป่วยล่าสุด
ไข้สูง การติดเชื้อ หรือยาบางชนิด เช่น ฮอร์โมนเพศชายเสริม อาจทำให้คุณภาพอสุจิลดลงชั่วคราวได้นานหลายสัปดาห์ถึงราว 2–3 เดือน ควรแจ้งให้แพทย์ทราบก่อนตรวจ แพทย์อาจพิจารณาเลื่อนวันตรวจหรือแปลผลร่วมกับประวัติ และไม่ควรหยุดยาประจำตัวเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์
4. เก็บตัวอย่างให้ถูกวิธี
ล้างมือและอวัยวะเพศด้วยน้ำสะอาดแล้วเช็ดให้แห้ง เก็บน้ำอสุจิด้วยการช่วยตัวเองลงในภาชนะปลอดเชื้อที่คลินิกเตรียมให้ ไม่ใช้เจลหล่อลื่น น้ำลาย หรือถุงยางอนามัยทั่วไป และเก็บให้ครบทุกส่วน โดยเฉพาะส่วนแรกที่มีอสุจิเข้มข้นที่สุด หากทำหกไปบางส่วนให้แจ้งเจ้าหน้าที่ เพราะมีผลต่อการแปลผล
5. ส่งตัวอย่างถึงห้องปฏิบัติการโดยเร็ว
ตัวอย่างควรถึงห้องปฏิบัติการเร็วที่สุด โดยทั่วไปภายในประมาณ 1 ชั่วโมงหลังเก็บ และเก็บไว้ที่อุณหภูมิใกล้เคียงร่างกาย ไม่แช่เย็นหรือโดนความร้อน การเก็บตัวอย่างที่คลินิกจึงควบคุมคุณภาพได้ดีที่สุด หากจำเป็นต้องเก็บจากบ้าน ควรสอบถามวิธีการกับคลินิกก่อน
ผลตรวจบอกอะไร และต้องตรวจซ้ำไหม
ห้องปฏิบัติการจะรายงานค่าหลักตามเกณฑ์ขององค์การอนามัยโลก (WHO) ได้แก่ ปริมาตร ความเข้มข้น การเคลื่อนที่ และรูปร่างของอสุจิ ดูรายละเอียดแต่ละค่าได้ที่ เกณฑ์อสุจิที่ดีดูจากอะไร และสังเกตสีของน้ำอสุจิเบื้องต้นได้ที่ สีน้ำอสุจิบอกอะไรเรื่องสุขภาพ
คุณภาพน้ำอสุจิขึ้นลงได้ตามช่วงเวลา หากผลครั้งแรกผิดปกติ แพทย์มักนัดตรวจซ้ำเพื่อยืนยันก่อนสรุปผลและวางแผนรักษา ในบางกรณีแพทย์อาจแนะนำการตรวจเพิ่มเติม เช่น การตรวจความสมบูรณ์ของ DNA อสุจิ
สำหรับฝ่ายหญิง แพทย์มักประเมินควบคู่กันไป เช่น การตรวจฮอร์โมน AMH เพื่อดูปริมาณไข่สำรองในรังไข่ อ่านเพิ่มเติม: AMH คืออะไร ตรวจอย่างไร
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมติดต่อ :
Call Center 097-484-5335
เวลาทำการ : จันทร์ – ศุกร์ ตั้งแต่เวลา 9.00 – 20.00 น. หรือ
เสาร์ – อาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 8.00 – 20.00 น.
