Adenomyosis (กล้ามเนื้อมดลูกหนาผิดปกติ) กับภาวะมีบุตรยาก คืออะไร ส่งผลต่อการมีลูกไหม

หลายคนที่ตรวจพบว่ามดลูกโตหรือมีประจำเดือนมามากผิดปกติ อาจเคยได้ยินคำว่า “Adenomyosis” หรือภาวะกล้ามเนื้อมดลูกหนาผิดปกติ ซึ่งเป็นคนละภาวะกับช็อกโกแลตซีสต์และเนื้องอกมดลูกที่หลายคนคุ้นเคยมากกว่า บทความนี้อธิบายว่า Adenomyosis คืออะไร ต่างจากภาวะอื่นอย่างไร และเกี่ยวข้องกับภาวะมีบุตรยากแค่ไหน

Adenomyosis คืออะไร

Adenomyosis คือภาวะที่เนื้อเยื่อคล้ายเยื่อบุโพรงมดลูก (endometrium) เจริญเข้าไปฝังตัวอยู่ในผนังกล้ามเนื้อมดลูก (myometrium) แทนที่จะอยู่เฉพาะชั้นในสุดของโพรงมดลูกตามปกติ ทำให้ผนังมดลูกหนาตัวขึ้นและมดลูกมีขนาดโตขึ้นกว่าปกติ

Adenomyosis ต่างจากช็อกโกแลตซีสต์และเนื้องอกมดลูกอย่างไร

ทั้งสามภาวะนี้มักถูกเข้าใจสับสนกันเพราะเกี่ยวข้องกับเยื่อบุโพรงมดลูกหรือมดลูกเช่นเดียวกัน แต่ตำแหน่งและลักษณะต่างกันชัดเจน

• Adenomyosis — เยื่อบุโพรงมดลูกงอกเข้าไปในผนังกล้ามเนื้อมดลูกเอง
• เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) และช็อกโกแลตซีสต์ — เยื่อบุโพรงมดลูกไปเจริญนอกมดลูก เช่น ที่รังไข่ อ่านเพิ่มเติมที่ เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่กับภาวะมีบุตรยาก
• เนื้องอกมดลูก (Fibroid) — เป็นก้อนเนื้องอกที่เกิดจากกล้ามเนื้อมดลูกเอง ไม่ใช่เยื่อบุโพรงมดลูก

อาการที่พบบ่อยของ Adenomyosis

อาการที่พบบ่อยได้แก่ ประจำเดือนมามากผิดปกติ ปวดประจำเดือนรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ปวดท้องน้อยเรื้อรังโดยเฉพาะช่วงก่อนและระหว่างมีประจำเดือน และในบางรายแพทย์อาจคลำพบว่ามดลูกมีขนาดโตกว่าปกติระหว่างตรวจภายใน อย่างไรก็ตามบางคนอาจไม่มีอาการชัดเจนเลยก็ได้

Adenomyosis ส่งผลต่อภาวะมีบุตรยากอย่างไร

ตามความเข้าใจทางการแพทย์ทั่วไป ผนังมดลูกที่หนาผิดปกติจากภาวะนี้อาจส่งผลต่อการบีบตัวของมดลูกและสภาพแวดล้อมของเยื่อบุโพรงมดลูก ซึ่งอาจกระทบต่อการฝังตัวของตัวอ่อน (implantation) ได้ในบางราย แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่เป็น Adenomyosis จะมีบุตรยากเสมอไป ความรุนแรงและตำแหน่งของภาวะนี้มีผลต่อระดับผลกระทบที่แตกต่างกันไปในแต่ละคน

วินิจฉัย Adenomyosis อย่างไร

แพทย์มักเริ่มจากการตรวจอัลตราซาวด์ทางช่องคลอด (transvaginal ultrasound) เพื่อดูลักษณะผนังมดลูก และในบางรายที่ต้องการความชัดเจนมากขึ้นอาจพิจารณาตรวจด้วย MRI ร่วมด้วย

แนวทางดูแลรักษาสำหรับผู้ที่ต้องการมีบุตร

แนวทางดูแลจะแตกต่างกันไปตามความรุนแรงของอาการและแผนการมีบุตรของแต่ละคน ตั้งแต่การใช้ยาเพื่อควบคุมอาการ การผ่าตัดในบางกรณี ไปจนถึงการพิจารณาทำ ICSI/IVF ควบคู่กับการดูแลเยื่อบุโพรงมดลูกให้พร้อมก่อนย้ายตัวอ่อน แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อวางแผนที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล ปรึกษาแพทย์ได้ที่ นัดหมายปรึกษาแพทย์ครั้งแรก

คำถามที่พบบ่อย