สำหรับผู้ป่วยมะเร็งวัยเจริญพันธุ์ที่ยังต้องการมีบุตรในอนาคต การรักษามะเร็งบางประเภทอาจส่งผลกระทบต่อไข่หรืออสุจิได้ การเก็บรักษาภาวะเจริญพันธุ์ล่วงหน้าก่อนเริ่มการรักษามะเร็ง หรือที่เรียกว่า Oncofertility จึงเป็นทางเลือกที่ควรทราบไว้ บทความนี้อธิบายว่ามีทางเลือกอะไรบ้าง และควรเตรียมตัวอย่างไร
ทำไมการรักษามะเร็งถึงส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์
การทำคีโมบำบัดหรือฉายรังสีในบางชนิดและบางตำแหน่ง อาจส่งผลกระทบต่อไข่ในรังไข่หรือกระบวนการสร้างอสุจิได้ ระดับผลกระทบขึ้นอยู่กับชนิดของยา ปริมาณ ตำแหน่งที่ฉายรังสี และอายุของผู้ป่วยขณะรักษา ซึ่งควรปรึกษาแพทย์มะเร็งวิทยาโดยตรงเพื่อประเมินความเสี่ยงเฉพาะราย
มีทางเลือกอะไรบ้างในการเก็บรักษาภาวะเจริญพันธุ์ก่อนรักษามะเร็ง
- ฝากไข่ (Egg Freezing) สำหรับผู้ป่วยหญิง อ่านเพิ่มเติมที่ เตรียมตัวฝากไข่อย่างไรให้ได้ไข่คุณภาพดี
- แช่แข็งอสุจิ (Sperm Freezing) สำหรับผู้ป่วยชาย อ่านเพิ่มเติมที่ แช่แข็งอสุจิ (Sperm Freezing)
- แช่แข็งตัวอ่อน (Embryo Freezing) สำหรับผู้ที่มีคู่สมรสและต้องการเก็บเป็นตัวอ่อนไว้โดยตรง
ต้องเตรียมตัวและใช้เวลานานแค่ไหนก่อนเริ่มรักษามะเร็ง
กระบวนการกระตุ้นไข่เพื่อเก็บไข่หรือตัวอ่อนโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์ จึงจำเป็นต้องประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างแพทย์มะเร็งวิทยาและแพทย์เฉพาะทางด้านเจริญพันธุ์ เพื่อประเมินว่าสามารถเลื่อนเวลาเริ่มรักษามะเร็งออกไปได้หรือไม่ และมากน้อยเพียงใด
ใครควรพิจารณาเก็บรักษาภาวะเจริญพันธุ์ก่อนรักษามะเร็ง
ผู้ป่วยมะเร็งวัยเจริญพันธุ์ทั้งชายและหญิงที่ยังไม่มีบุตร หรือต้องการมีบุตรเพิ่มในอนาคต และกำลังจะเข้ารับการรักษาด้วยคีโมบำบัดหรือรังสีรักษาที่อาจส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ ควรปรึกษาทั้งแพทย์มะเร็งวิทยาและแพทย์เฉพาะทางด้านเจริญพันธุ์ตั้งแต่เนิ่นๆ ก่อนเริ่มการรักษา
หลังรักษามะเร็งหายแล้ว กลับมาใช้ไข่ อสุจิ หรือตัวอ่อนที่แช่แข็งไว้ได้อย่างไร
เมื่อแพทย์มะเร็งวิทยายืนยันว่าร่างกายพร้อมและปลอดภัยที่จะวางแผนมีบุตรแล้ว สามารถกลับมาใช้ไข่ อสุจิ หรือตัวอ่อนที่แช่แข็งเก็บไว้ เพื่อดำเนินการทำ ICSI/IVF ต่อไปได้
คำถามที่พบบ่อย
ทุกคนที่จะรักษามะเร็งต้องแช่แข็งไข่หรืออสุจิก่อนไหม?
ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน ขึ้นอยู่กับชนิดการรักษามะเร็ง อายุ และความต้องการมีบุตรในอนาคต ควรปรึกษาทั้งแพทย์มะเร็งวิทยาและแพทย์เฉพาะทางด้านเจริญพันธุ์เพื่อประเมินร่วมกัน
กระตุ้นไข่ก่อนรักษามะเร็งจะทำให้เริ่มคีโมช้าลงไหม?
อาจทำให้การเริ่มรักษามะเร็งล่าช้าออกไปประมาณ 2 สัปดาห์ ควรหารือกับแพทย์มะเร็งวิทยาว่าสามารถเลื่อนได้หรือไม่ก่อนตัดสินใจ
ผู้ป่วยมะเร็งเต้านมแช่แข็งไข่ได้ไหม เพราะฮอร์โมนกระตุ้นไข่มีผลต่อมะเร็งเต้านมหรือเปล่า?
มีแนวทางกระตุ้นไข่เฉพาะสำหรับผู้ป่วยมะเร็งที่ไวต่อฮอร์โมน ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านเจริญพันธุ์ร่วมกับแพทย์มะเร็งวิทยาโดยตรงเพื่อวางแผนที่ปลอดภัยที่สุด
เด็กหรือวัยรุ่นที่ยังไม่มีไข่หรืออสุจิสมบูรณ์มีทางเลือกอะไรได้บ้าง?
มีทางเลือกอื่น เช่น การเก็บเนื้อเยื่อรังไข่หรืออัณฑะในบางกรณี ซึ่งเป็นเทคโนโลยีเฉพาะทางที่ควรปรึกษาสถาบันที่มีความพร้อมด้านนี้โดยตรง
ไข่ อสุจิ หรือตัวอ่อนที่แช่แข็งไว้ก่อนรักษามะเร็งเก็บได้นานแค่ไหน?
โดยทั่วไปสามารถแช่แข็งเก็บรักษาได้เป็นระยะเวลานานหลายปีตามมาตรฐานห้องปฏิบัติการ
