เมื่อวางแผนมีบุตรหรือฝากไข่ หลายคนอาจเคยได้ยินทั้งคำว่า “AMH” และ “AFC” ซึ่งใช้ประเมินปริมาณไข่สำรองเหมือนกัน แต่เป็นวิธีตรวจที่ต่างกัน บทความนี้อธิบายว่า Antral Follicle Count (AFC) คืออะไร ต่างจาก AMH อย่างไร และทำไมบางครั้งแพทย์ถึงแนะนำให้ตรวจทั้งคู่
AFC คืออะไร ตรวจอย่างไร
Antral Follicle Count (AFC) คือการตรวจนับจำนวนถุงไข่ขนาดเล็ก (antral follicles) ในรังไข่ทั้งสองข้างด้วยเครื่องอัลตราซาวด์ทางช่องคลอด มักตรวจในช่วงต้นของรอบเดือน จำนวนถุงไข่ที่นับได้จะสะท้อนปริมาณไข่สำรองที่ยังเหลืออยู่ในรอบเดือนนั้น
AMH คืออะไร ต่างจาก AFC ตรงไหน
AMH คือฮอร์โมนที่สามารถตรวจได้จากการเจาะเลือด โดยไม่จำเป็นต้องรอช่วงเวลาใดของรอบเดือนเป็นพิเศษ ต่างจาก AFC ที่ต้องอาศัยการอัลตราซาวด์และมักทำในช่วงต้นรอบเดือน อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมที่ วิธีตรวจ AMH เตรียมตัวอย่างไร
ทำไมบางครั้งแพทย์ตรวจทั้ง AFC และ AMH พร้อมกัน
การตรวจทั้งสองอย่างร่วมกันช่วยให้แพทย์เห็นภาพรวมปริมาณไข่สำรองได้แม่นยำขึ้น และใช้ประกอบการวางแผนโปรแกรมกระตุ้นไข่ให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล โดยเฉพาะก่อนเริ่มกระบวนการฝากไข่หรือทำเด็กหลอดแก้ว
ค่า AFC เท่าไหร่ถือว่าปกติ
ค่า AFC ที่ถือว่าปกติมีช่วงกว้างและแตกต่างกันไปตามอายุของแต่ละบุคคล ไม่มีตัวเลขตายตัวที่ใช้ได้กับทุกคน แพทย์จะแปลผลค่า AFC ร่วมกับอายุและผล AMH เพื่อประเมินภาพรวมที่แม่นยำที่สุด
AFC และ AMH บอกโอกาสตั้งครรภ์ได้แม่นยำแค่ไหน
ทั้ง AFC และ AMH เป็นการประเมิน “ปริมาณ” ไข่สำรองที่เหลืออยู่ ไม่ได้บอก “คุณภาพ” ของไข่โดยตรง ดังนั้นค่าทั้งสองจึงไม่ได้ฟันธงว่าจะตั้งครรภ์ได้หรือไม่ได้ แต่ใช้เป็นข้อมูลประกอบการวางแผนการรักษาและกระตุ้นไข่เป็นหลัก
คำถามที่พบบ่อย
ตรวจ AFC เจ็บไหม ต้องเตรียมตัวยังไง?
เป็นการตรวจอัลตราซาวด์ทางช่องคลอดแบบทั่วไป ไม่เจ็บและไม่ต้องเตรียมตัวเป็นพิเศษ
AFC น้อยแปลว่าไข่หมดแล้วใช่ไหม?
ไม่ใช่ AFC น้อยบ่งชี้ว่าปริมาณไข่สำรองน้อยกว่าค่าเฉลี่ยตามช่วงอายุ ไม่ได้แปลว่าไม่มีไข่เหลืออยู่เลย
ต้องตรวจ AFC ทุกเดือนไหม?
ไม่จำเป็น โดยทั่วไปจะตรวจตามรอบการติดตามที่แพทย์นัด เช่น ก่อนเริ่มวางแผนกระตุ้นไข่หรือฝากไข่
AFC กับ AMH ค่าไหนแม่นยำกว่ากัน?
ทั้งสองใช้ประเมินไข่สำรองในลักษณะใกล้เคียงกัน แพทย์มักใช้ประกอบกันเพื่อความแม่นยำมากขึ้น ไม่ได้ใช้แทนกันได้เสมอไป
คนอายุน้อยจำเป็นต้องตรวจ AFC/AMH ก่อนวางแผนมีบุตรไหม?
ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน แต่แนะนำหากมีความกังวลเรื่องไข่สำรอง วางแผนฝากไข่ หรือพยายามมีบุตรมานานแล้วยังไม่สำเร็จ
