ทำเด็กหลอดแก้ว (IVF/ICSI) มีโอกาสท้องแฝดไหม

หลายคนเข้าใจว่าทำเด็กหลอดแก้วแล้วมีโอกาสได้ลูกแฝดสูงกว่าธรรมชาติเสมอ ความจริงแล้วโอกาสท้องแฝดขึ้นอยู่กับจำนวนตัวอ่อนที่ใส่เข้าไปเป็นหลัก และแนวทางการรักษาในปัจจุบันก็เปลี่ยนไปจากเดิมมาก บทความนี้ทีมแพทย์ Genesis Fertility Center (GFC) อธิบายให้เข้าใจง่ายว่าทำไมทำ ICSI/IVF ถึงมีโอกาสท้องแฝดได้ และแนวโน้มการรักษาในปัจจุบันเป็นแบบไหน

ทำไมทำเด็กหลอดแก้วถึงมีโอกาสท้องแฝดมากกว่าธรรมชาติ

ในอดีต การรักษาด้วย ICSI/IVF มักใส่ตัวอ่อนมากกว่า 1 ตัวในครั้งเดียว เพื่อเพิ่มโอกาสสำเร็จโดยรวม ทำให้อัตราการท้องแฝดสูงกว่าการตั้งครรภ์ตามธรรมชาติอย่างชัดเจน เพราะหากตัวอ่อนมากกว่า 1 ตัวฝังตัวสำเร็จพร้อมกัน ก็จะเกิดการตั้งครรภ์แฝดที่เรียกว่าแฝดต่างไข่ (Fraternal Twins)

ใส่ตัวอ่อนกี่ตัว ถึงมีโอกาสท้องแฝด

ใส่ตัวอ่อน 1 ตัว (Single Embryo Transfer): โอกาสท้องแฝดใกล้เคียงกับธรรมชาติ เกิดขึ้นได้เฉพาะกรณีตัวอ่อนแบ่งตัวเองเป็นแฝดแท้ (Identical Twins) ซึ่งพบได้น้อยและเป็นเหตุการณ์ทางชีวภาพที่ควบคุมไม่ได้ เช่นเดียวกับที่พบในการตั้งครรภ์ธรรมชาติ
ใส่ตัวอ่อนมากกว่า 1 ตัว: โอกาสท้องแฝดต่างไข่เพิ่มขึ้นตามจำนวนตัวอ่อนที่ใส่ เนื่องจากตัวอ่อนแต่ละตัวมีโอกาสฝังตัวสำเร็จแยกจากกัน

แนวโน้มปัจจุบัน นิยมใส่ตัวอ่อนกี่ตัว

ปัจจุบันแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ รวมถึงทีมแพทย์ GFC ให้ความสำคัญกับการใส่ตัวอ่อนคุณภาพดีทีละ 1 ตัว (Single Embryo Transfer) เป็นทางเลือกแรกในหลายกรณี โดยเฉพาะเมื่อมีผลตรวจPGT-Aยืนยันคุณภาพและความสมบูรณ์ของโครโมโซมตัวอ่อนแล้ว เพราะช่วยรักษาโอกาสสำเร็จต่อรอบให้อยู่ในระดับที่ดี พร้อมกับลดความเสี่ยงจากการตั้งครรภ์แฝดไปพร้อมกัน อย่างไรก็ตาม การพิจารณาจำนวนตัวอ่อนที่เหมาะสมยังขึ้นอยู่กับอายุ ประวัติการรักษา และดุลยพินิจของแพทย์ผู้ดูแลเป็นรายบุคคล

ท้องแฝดมีความเสี่ยงอะไรที่ควรรู้บ้าง

การตั้งครรภ์แฝดโดยทั่วไปมีความเสี่ยงที่มากกว่าการตั้งครรภ์เดี่ยว เช่น โอกาสคลอดก่อนกำหนด น้ำหนักแรกเกิดต่ำ และภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ที่ต้องติดตามใกล้ชิดกว่าปกติ หากตั้งครรภ์แฝดจริง สูตินรีแพทย์ที่ดูแลครรภ์จะนัดติดตามถี่ขึ้นเพื่อดูแลอย่างใกล้ชิดตลอดการตั้งครรภ์

หากมีคำถามว่ากรณีของตัวเองเหมาะกับการใส่ตัวอ่อนกี่ตัว สามารถปรึกษาทีมแพทย์เฉพาะทางของ GFC เพื่อประเมินร่วมกันตามประวัติและความพร้อมของร่างกายแต่ละคน

\n\n

คำถามที่พบบ่อย

ใส่ตัวอ่อน 1 ตัว มีโอกาสท้องแฝดไหม

มีโอกาสน้อยมาก เกิดขึ้นได้เฉพาะกรณีตัวอ่อนแบ่งตัวเองเป็นแฝดแท้ ซึ่งเป็นเหตุการณ์ทางชีวภาพตามธรรมชาติที่พบได้น้อยเช่นเดียวกับการตั้งครรภ์ทั่วไป

ทำไมสมัยก่อนทำเด็กหลอดแก้วถึงท้องแฝดกันเยอะ

เพราะในอดีตนิยมใส่ตัวอ่อนมากกว่า 1 ตัวต่อรอบ เพื่อเพิ่มโอกาสสำเร็จโดยรวม ปัจจุบันเทคโนโลยีคัดเลือกและตรวจตัวอ่อนพัฒนาขึ้นมาก ทำให้การใส่ทีละ 1 ตัวมีโอกาสสำเร็จที่ดีโดยไม่ต้องเพิ่มความเสี่ยงจากการท้องแฝด

อยากได้ลูกแฝด ขอใส่ตัวอ่อน 2 ตัวได้ไหม

แพทย์จะพิจารณาเป็นรายบุคคลโดยชั่งน้ำหนักระหว่างความต้องการของคนไข้กับความเสี่ยงทางการแพทย์ที่อาจเกิดขึ้นจากการตั้งครรภ์แฝด แนะนำให้ปรึกษาและพูดคุยรายละเอียดกับแพทย์ผู้ดูแลโดยตรง

ตรวจ PGT-A แล้วช่วยลดความเสี่ยงท้องแฝดยังไง

PGT-A ช่วยยืนยันคุณภาพและความสมบูรณ์ของโครโมโซมตัวอ่อน ทำให้แพทย์มั่นใจใส่ตัวอ่อนคุณภาพดีทีละ 1 ตัวได้โดยยังรักษาโอกาสสำเร็จต่อรอบในระดับที่ดี จึงช่วยลดความจำเป็นในการใส่มากกว่า 1 ตัว

ท้องแฝดจากเด็กหลอดแก้ว อันตรายกว่าท้องแฝดธรรมชาติไหม

ความเสี่ยงของการตั้งครรภ์แฝดโดยทั่วไปใกล้เคียงกันไม่ว่าจะตั้งครรภ์ด้วยวิธีธรรมชาติหรือเด็กหลอดแก้ว สิ่งสำคัญคือการฝากครรภ์และติดตามอย่างใกล้ชิดกับสูตินรีแพทย์ตลอดการตั้งครรภ์

ใส่ตัวอ่อน 2 ตัว แต่ติดแค่ 1 ตัว เป็นไปได้ไหม

เป็นไปได้ ตัวอ่อนแต่ละตัวมีโอกาสฝังตัวสำเร็จแยกจากกัน จึงอาจไม่ได้ตั้งครรภ์แฝดเสมอไปแม้จะใส่มากกว่า 1 ตัว