ผู้ชายควรตรวจสเปิร์มเมื่อไร แม้ไม่มีอาการผิดปกติ?

ผู้ชายหลายคนไม่เคยมีอาการผิดปกติใดๆ ด้านระบบสืบพันธุ์ จึงไม่คิดว่าจะมีเรื่องต้องกังวล แต่คุณภาพอสุจิเป็นสิ่งที่มองจากภายนอกไม่ได้เลย รูปร่างหน้าตาปกติ ปริมาณน้ำเชื้อที่ดูเหมือนเดิม หรือความรู้สึกขณะหลั่งที่เป็นไปตามปกติ ไม่ได้บอกอะไรเกี่ยวกับจำนวน การเคลื่อนไหว หรือรูปร่างของอสุจิที่อยู่ข้างใน

นี่คือเหตุผลว่าทำไมการตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อ (Semen Analysis) จึงยังมีบทบาทแม้ในผู้ชายที่รู้สึกว่าตัวเองแข็งแรงดี

Semen Analysis ตรวจอะไรบ้าง

การตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อเป็นการประเมินเบื้องต้นที่ดูหลายองค์ประกอบร่วมกัน ไม่ได้ดูแค่จำนวนตัวอสุจิเพียงอย่างเดียว แต่ครอบคลุมถึง

• ปริมาณน้ำเชื้อ
• ความเข้มข้นและจำนวนอสุจิ
• การเคลื่อนไหวของอสุจิ
• รูปร่างของอสุจิ

ผลตรวจหนึ่งครั้งไม่ได้ให้คำตอบทั้งหมดในตัวเอง แพทย์มักตีความอย่างระมัดระวัง และอาจพิจารณาตรวจซ้ำหรือประเมินเพิ่มเติมdependingบนสถานการณ์ของแต่ละคน เพราะค่าที่ได้ในวันหนึ่งอาจแตกต่างจากอีกวันได้

สถานการณ์ที่ควรพิจารณาตรวจ

โดยทั่วไป ผู้ชายอาจได้รับคำแนะนำให้ตรวจเมื่อคู่พยายามมีบุตรมาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้วยังไม่ตั้งครรภ์ แต่ยังมีอีกหลายกรณีที่แพทย์อาจพิจารณาส่งตรวจแม้ยังไม่ถึงจุดนั้น เช่น

• มีประวัติความผิดปกติของอัณฑะ
• เคยผ่าตัดหรือได้รับบาดเจ็บบริเวณอัณฑะ
• มีปัญหาเกี่ยวกับการหลั่ง
• ใช้ยาหรือฮอร์โมนบางชนิดที่อาจส่งผลต่อการสร้างอสุจิ

นอกจากนี้ ข้อมูลเรื่องพฤติกรรมและสุขภาพโดยรวมก็มีส่วนที่ควรแจ้งแพทย์ เช่น การสูบบุหรี่ การดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก การสัมผัสความร้อนสะสมบริเวณอัณฑะ และโรคประจำตัวบางอย่าง เพราะข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์มองภาพได้ครบขึ้น

ตรวจได้ แม้ยังไม่มีปัญหาชัดเจน

สำหรับผู้ที่กำลังวางแผนมีบุตรในอนาคต การตรวจน้ำเชื้ออาจเป็นทางเลือกหนึ่งในการทำความรู้จักข้อมูลสุขภาพของตัวเองมากขึ้น ไม่ใช่เพราะมีอะไรผิดปกติ แต่เพราะการรู้ข้อมูลเร็วช่วยให้วางแผนได้ดีขึ้นหากพบสิ่งที่ต้องติดตาม

สิ่งสำคัญที่ควรทำความเข้าใจคือ การพบค่าผิดปกติไม่ได้แปลว่าจะมีบุตรไม่ได้ แต่เป็นจุดเริ่มต้นให้แพทย์ค้นหาสาเหตุ ประเมินร่วมกับฝ่ายหญิง และวางแผนดูแลต่ออย่างเหมาะสมกับแต่ละคู่

บทความนี้กำกับดูแลโดย รศ.นพ.พิทักษ์ เลาห์เกริกเกียรติ (ว.18494) แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ GFC — Genesis Fertility Center

คำถามที่พบบ่อย