หลายคู่รักปล่อยเวลาผ่านไปนานโดยไม่รู้ว่าตัวเองมีสัญญาณของภาวะมีบุตรยากอยู่แล้ว เพราะเข้าใจว่า “แค่ยังไม่ถึงเวลา” บทความนี้รวบรวมสัญญาณที่ควรสังเกต ทั้งฝ่ายหญิงและฝ่ายชาย พร้อมเกณฑ์ที่ชัดเจนว่าควรไปพบแพทย์เมื่อไหร่
สัญญาณเตือนฝ่ายหญิงที่ไม่ควรมองข้าม
- รอบเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือห่างกันเกิน 35 วัน อาจบ่งชี้ว่าไข่ไม่ตกสม่ำเสมอ
- ไม่มีประจำเดือนติดต่อกันหลายเดือน โดยไม่ได้ตั้งครรภ์
- ปวดท้องน้อยรุนแรงเวลามีประจำเดือน อาจเกี่ยวข้องกับภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis)
- ประจำเดือนมามากผิดปกติหรือมาแค่ 1-2 วัน ผิดจากรูปแบบเดิมของตัวเอง
- มีอาการของ PCOS เช่น สิวขึ้นเยอะ ขนดก น้ำหนักขึ้นง่าย ร่วมกับรอบเดือนไม่สม่ำเสมอ อ่านเพิ่มเติมที่ PCOS มีลูกได้ไหม
- อายุ 35 ปีขึ้นไป และยังไม่เคยตรวจประเมินไข่สำรองเลย
สัญญาณเตือนฝ่ายชายที่ไม่ควรมองข้าม
- สีหรือลักษณะน้ำอสุจิเปลี่ยนไปผิดปกติ อย่างต่อเนื่อง อ่านรายละเอียดที่ สีของอสุจิบอกอะไรได้บ้าง
- คลำพบก้อนหรือเส้นเลือดคดเคี้ยวบริเวณถุงอัณฑะ อาจเป็นเส้นเลือดขอดอัณฑะ (Varicocele)
- เคยผ่าตัดหรือได้รับบาดเจ็บบริเวณอวัยวะสืบพันธุ์ ในอดีต
- เคยตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อแล้วพบความผิดปกติ แต่ยังไม่ได้ติดตามต่อ
- มีภาวะฮอร์โมนผิดปกติ เช่น เต้านมโตผิดปกติในผู้ชาย หรือขนตามร่างกายน้อยผิดปกติ
สัญญาณเตือนที่เกี่ยวกับทั้งคู่
- พยายามมีบุตรตามธรรมชาติมานานโดยไม่สำเร็จ
- เคยแท้งบุตรซ้ำหลายครั้ง ควรตรวจหาสาเหตุแทนที่จะพยายามต่อโดยไม่ทราบสาเหตุ
- ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีประวัติโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ที่อาจกระทบท่อนำไข่หรือระบบสืบพันธุ์
เกณฑ์ระยะเวลาที่ควรไปพบแพทย์
| อายุฝ่ายหญิง | พยายามมีบุตรตามธรรมชาติแล้ว | คำแนะนำ |
|---|---|---|
| ต่ำกว่า 35 ปี | 12 เดือน ยังไม่ตั้งครรภ์ | ควรปรึกษาแพทย์ |
| 35-39 ปี | 6 เดือน ยังไม่ตั้งครรภ์ | ควรปรึกษาแพทย์ |
| 40 ปีขึ้นไป | ไม่ต้องรอ | ปรึกษาแพทย์ได้ทันทีที่วางแผน |
| มีสัญญาณเตือนข้างต้น (ทุกอายุ) | ไม่ต้องรอครบตามเกณฑ์ | ปรึกษาแพทย์ได้เลย |
ตรวจอะไรบ้างเมื่อไปพบแพทย์ครั้งแรก
การตรวจประเมินภาวะมีบุตรยากเบื้องต้นมักครอบคลุมทั้งสองฝ่าย เช่น การตรวจฮอร์โมนและค่า AMH ในฝ่ายหญิง การตรวจวิเคราะห์น้ำเชื้อในฝ่ายชาย และการซักประวัติสุขภาพโดยละเอียด รายละเอียดขั้นตอนทั้งหมดอ่านได้ที่ สาเหตุภาวะมีบุตรยากเกิดจากอะไร ตรวจอะไรก่อน หรือนัดหมายพบแพทย์ครั้งแรกได้ที่ นัดหมายพบแพทย์ครั้งแรก
คำถามที่พบบ่อย
มีสัญญาณเตือนแค่ข้อเดียวต้องรีบไปหาหมอเลยไหม?
ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของสัญญาณนั้น หากเป็นสัญญาณที่ชัดเจน เช่น ไม่มีประจำเดือนหลายเดือนหรือคลำพบก้อนผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์โดยไม่ต้องรอครบตามเกณฑ์ระยะเวลา
รอบเดือนมาไม่ตรงทุกเดือนถือว่าผิดปกติไหม?
รอบเดือนที่แกว่งเล็กน้อย (เช่น 26-32 วัน) ยังถือว่าปกติในหลายคน แต่หากห่างเกิน 35 วันบ่อยๆ หรือขาดหายไปหลายเดือน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
ผู้ชายที่ไม่มีอาการอะไรเลย ต้องตรวจน้ำเชื้อด้วยไหม?
แนะนำให้ตรวจร่วมด้วยเมื่อคู่สมรสพยายามมีบุตรมานานตามเกณฑ์ที่แนะนำ เพราะภาวะมีบุตรยากฝ่ายชายหลายกรณีไม่มีอาการภายนอกที่สังเกตได้เลย
เคยแท้งครั้งเดียวถือว่าต้องตรวจหาสาเหตุไหม?
การแท้งครั้งเดียวพบได้ทั่วไปและมักไม่จำเป็นต้องตรวจหาสาเหตุเชิงลึก แต่หากแท้งซ้ำตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ
ถ้ามีสัญญาณเตือนแต่ยังไม่พร้อมมีลูกตอนนี้ ควรทำยังไง?
สามารถปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจประเมินและวางแผนล่วงหน้าได้ เช่น การตรวจไข่สำรองหรือพิจารณาการฝากไข่ ไม่จำเป็นต้องรอจนพร้อมมีลูกก่อนจึงค่อยตรวจ
หากสังเกตเห็นสัญญาณเตือนข้างต้น ปรึกษาทีมแพทย์เฉพาะทาง GFC ได้ที่ Line @gfcclinic หรือโทร 097-484-5335
