แท้งซ้ำหลายครั้ง เกิดจากอะไร ต้องตรวจอะไรบ้างก่อนวางแผนมีลูกใหม่

การแท้งบุตรเป็นประสบการณ์ที่สร้างความเสียใจให้กับคู่รักที่วางแผนมีบุตรอยู่แล้ว แต่หากเกิดขึ้นซ้ำมากกว่าหนึ่งครั้ง คำถามที่ตามมาคือ “เกิดจากอะไร” และ “ต้องตรวจอะไรบ้างก่อนวางแผนตั้งครรภ์ใหม่” บทความนี้รวบรวมข้อมูลสาเหตุที่พบบ่อยและแนวทางการตรวจวินิจฉัยภาวะแท้งซ้ำ (Recurrent Pregnancy Loss)

แท้งซ้ำ (Recurrent Pregnancy Loss) คืออะไร

ตามเกณฑ์ที่ใช้ในปัจจุบัน “ภาวะแท้งซ้ำ” หมายถึงการแท้งบุตรก่อนอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ ติดต่อกันตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป โดยไม่จำเป็นต้องเป็นการตั้งครรภ์กับคู่เดิมเสมอไป คู่รักที่เจอสถานการณ์นี้ควรเข้ารับการตรวจหาสาเหตุ แทนที่จะปล่อยให้ตั้งครรภ์ซ้ำโดยไม่ทราบสาเหตุ เพราะบางสาเหตุสามารถวางแผนป้องกันหรือดูแลเพิ่มเติมได้ตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์รอบถัดไป

สาเหตุที่พบบ่อยของการแท้งซ้ำ

• ความผิดปกติของโครโมโซมตัวอ่อน — เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของการแท้งในไตรมาสแรก โดยเฉพาะเมื่ออายุมารดามากขึ้น
• ความผิดปกติโครงสร้างมดลูก เช่น มดลูกมีผนังกั้น (Septate uterus) เนื้องอกมดลูก หรือพังผืดในโพรงมดลูก ซึ่งอาจรบกวนการฝังตัวของตัวอ่อน
• กลุ่มอาการแอนติฟอสโฟลิพิด (Antiphospholipid Syndrome) — ภาวะภูมิคุ้มกันที่ทำให้เลือดแข็งตัวง่ายผิดปกติ ส่งผลต่อการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงรก
• โรคประจำตัวที่ควบคุมไม่ดี เช่น เบาหวาน หรือไทรอยด์ทำงานผิดปกติ
• ความผิดปกติของโครโมโซมฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือทั้งคู่ (เช่น Balanced Translocation) ซึ่งพบได้ในคู่สมรสบางรายแม้ตัวเองมีสุขภาพปกติดี
• ไม่ทราบสาเหตุ (Unexplained) — แม้ตรวจครบแล้ว คู่รักจำนวนไม่น้อยยังหาสาเหตุไม่พบชัดเจน ซึ่งไม่ได้แปลว่าไม่มีโอกาสตั้งครรภ์สำเร็จในอนาคต

ต้องตรวจอะไรบ้างก่อนวางแผนตั้งครรภ์ใหม่

แพทย์จะซักประวัติละเอียดร่วมกับพิจารณาส่งตรวจตามความเหมาะสมของแต่ละคู่ ซึ่งโดยทั่วไปครอบคลุม:

• ตรวจโครโมโซมของคู่สมรสทั้งสองฝ่าย (Karyotype)
• ตรวจโครงสร้างโพรงมดลูกด้วยอัลตราซาวด์ 3 มิติ หรือส่องกล้องโพรงมดลูก (Hysteroscopy)
• ตรวจเลือดหาภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติและภูมิคุ้มกันที่เกี่ยวข้อง
• ตรวจฮอร์โมนไทรอยด์และระดับน้ำตาลในเลือด
• หากมีชิ้นเนื้อจากการแท้งครั้งก่อน อาจส่งตรวจโครโมโซมของตัวอ่อนเพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติม

แนวทางดูแลหลังทราบสาเหตุ

แนวทางดูแลจะแตกต่างกันไปตามสาเหตุที่ตรวจพบ เช่น การผ่าตัดแก้ไขความผิดปกติของมดลูกในรายที่จำเป็น การควบคุมโรคประจำตัวให้อยู่ในเกณฑ์ก่อนตั้งครรภ์ หรือการพิจารณาทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI/IVF) ร่วมกับการตรวจโครโมโซมตัวอ่อนก่อนย้ายกลับ (PGT-A) เพื่อคัดเลือกตัวอ่อนที่มีโครโมโซมปกติ ซึ่งอาจช่วยลดโอกาสแท้งซ้ำในบางกรณี ทั้งนี้แนวทางการดูแลและการใช้ยาต้องพิจารณาเป็นรายบุคคลโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น

เมื่อไหร่ควรมาพบแพทย์

หากแท้งบุตรติดต่อกันตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป โดยเฉพาะคู่ที่ฝ่ายหญิงอายุ 35 ปีขึ้นไป ควรเข้ารับการตรวจหาสาเหตุก่อนพยายามตั้งครรภ์ครั้งถัดไป เพื่อให้แพทย์วางแผนดูแลได้ตรงจุดมากขึ้น ทีมแพทย์เฉพาะทางด้านภาวะมีบุตรยากของ GFC Clinic พร้อมให้คำปรึกษาและตรวจประเมินอย่างละเอียดในทุกสาขา

คำถามที่พบบ่อย